آموزش ضرب پایه سوم بدون حفظ کردن و استرس همراه با بازی

یادگیری ضرب پایه سوم یکی از مهم‌ترین مهارت‌های ریاضی در دوره ابتدایی است که پایه‌ی درک مفاهیم ریاضی بالاتر را شکل می‌دهد. اما اگر این مفهوم به روش درست آموزش داده نشود، ممکن است علاقه و اعتماد به نفس دانش‌آموزان کاهش یابد. هدف این مقاله، ارائه روش‌هایی ساده، جذاب و کاربردی برای آموزش ضرب پایه سوم است تا معلمان بتوانند دانش‌آموزان را به یادگیری عمیق و موثر این مفهوم مهم تشویق کنند. در این مقاله با محورهای زیر به آموزش ضرب پایه سوم می پردازیم.

•  آموزش ضرب پایه سوم با روش بازی محور و مفهومی
• آموزش ضرب پایه سوم با روش تلفیقی (دیداری، شنیداری و دست‌ورزی) 
• ابزار لازم برای آموزش مفهومی ضرب پایه سوم
• طراحی تمرین های مفهومی ضرب
• آموزش ضرب پایه سوم با استفاده از محور اعداد
• ارزیابی یادگیری دانش آموزان در مفهوم ضرب

چگونه معلمی متفاوت در آموزش ضرب پایه سوم باشیم؟ معلم متفاوت در آموزش ضرب پایه سوم کسی است که قبل از حفظ جدول ضرب، مفهوم ضرب را در ذهن دانش‌آموز می‌سازد. او با استفاده از ابزارهای ساده، تصاویر و سؤال‌های فرآیندی، دانش‌آموز را به دیدن «دسته‌ها» و درک جمع تکراری می‌رساند، نه صرفاً به گفتن جواب. چنین معلمی می‌داند که یادگیری عمیق زمانی اتفاق می‌افتد که دانش‌آموز فکر کند، لمس کند و خودش عبارت ضرب را کشف کند. آموزش ضرب پایه سوم وقتی ماندگار می‌شود که از بازی، مشاهده و گفت‌وگوی ریاضی شروع شود و به فهم واقعی برسد. معلم متفاوت، قبل از آموزش ضرب، کاربرد آن و این‌که چرا مفهوم ضرب در ریاضی به‌وجود آمده است را برای دانش‌آموزان روشن می‌کند. چنین آموزشی باعث می‌شود دانش‌آموزان، ریاضی را مجموعه‌ای از فرمول‌ها ندانند، بلکه مفاهیمی ارزشمند و کاربردی ببینند که فهم آن‌ها معنا دارد.

پیش نیازهای آموزش ضرب پایه سوم

برای آموزش موفق ضرب پایه سوم، لازم است دانش‌آموزان قبلاً با مفهوم دسته‌بندی آشنا شده باشند. این مهارت پایه‌ای معمولاً در دوره پیش‌دبستانی و کلاس اول شکل می‌گیرد و به دانش‌آموز کمک می‌کند تا بتواند اشیاء را به گروه‌های مساوی تقسیم کند. فهم درست دسته‌بندی، زمینه‌ساز یادگیری آسان‌تر و عمیق‌تر ضرب است. نکته مهم: اگر دانش‌آموزان هنوز در دسته‌بندی مشکل دارند، بهتر است ابتدا روی این مهارت کار کنید و سپس سراغ آموزش ضرب بروید. برای آموزش مفاهیم دسته بندی می توانید مقالات زیر را مطالعه کنید: آموزش مفهوم دسته بندی به کودکان پیش دبستانی با بازی تعریف دسته بندی و آموزش آن به با سبک ریبازی 

آموزش ضرب پایه سوم با روش بازی‌محور و مفهومی

برای یادگیری ضرب پایه سوم بهترین راه، استفاده از روش‌های بازی‌محور و فعالیت‌های دست‌ورزی است. این روش کمک می‌کند دانش‌آموزان ضرب را فقط حفظ نکنند، بلکه مفهوم آن را به‌خوبی درک کنند. در آموزش ضرب پایه سوم به روش بازی محور، نقش معلم هدایتگر و طراح سوال بسیار مهم است.

• معلم باید مفاهیم ریاضی را به هم متصل کند، نه جداگانه آموزش دهد.
• سؤال‌های ضرب باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که دانش‌آموز را به درک مفهوم تقسیم هم نزدیک کنند.
• ابزار آموزشی باید باعث افزایش مشارکت و شوق یادگیری دانش‌آموز شود.

آموزش مفهوم ضرب پایه سوم با روش تلفیقی (دیداری، شنیداری و دست‌ورزی) برای یادگیری بهتر ضرب پایه سوم، ترکیب سه روش یادگیری دیداری، شنیداری و دست‌ورزی بهترین راه است. این روش باعث می‌شود هر دانش‌آموز با سبک یادگیری خاص خود، مفهوم ضرب را بهتر درک کند و یادگیری عمیق‌تری داشته باشد. شما می‌توانید با استفاده از ابزارهای ساده مثل مهره‌ها، تصاویر رنگی و فعالیت‌های عملی، دانش‌آموزان را درگیر یادگیری فعال کنید. این کار باعث می‌شود ضرب برای دانش‌آموزان ملموس و قابل فهم شود و ماندگاری یادگیری افزایش یابد. ابزار لازم برای آموزش مفهومی ضرب پایه سوم: برای آموزش مفهومی ضرب پایه سوم می‌توان از ابزارهای ساده و در دسترس استفاده کرد.

• مهره‌های رنگی فلزی
• مهره های دومینو
• تصاویر آموزشی
• اشیای ساده کلاس (دکمه، در بطری و …)

نکته مهم در آموزش مفهومی ضرب پایه سوم، نوع سؤال و شیوه هدایت ذهن دانش‌آموز است، نه خود ابزار؛ هرچند انتخاب ابزارهایی که مهارت‌های دست‌ورزی کودک را تقویت می‌کنند، می‌تواند یادگیری را عمیق‌تر و مؤثرتر کند. پکیج آموزشی ریبازی یکی از ابزارهایی است که آموزش مفاهیم ریاضی پایه اول تا سوم ابتدایی را برای معلم آسان‌تر و منسجم‌تر می‌کند. آ[aparat id="Ur8Vh" width="full"]

مثالی از روش تلفیقی برای آموزش ضرب پایه سوم

مثال 1: با مهره های فلزی مساله ضرب را به دانش آموزان آموزش دهید. مراحل اجرای فعالیت در کلاس:

1. مهره‌های فلزی را از داخل پکیج بردارید و رنگ‌های مشابه را کنار هم قرار دهید.
2. از دانش‌آموز بپرسید: از هر رنگ چند مهره داریم؟ 4 مهره
3. مفهوم «یک دسته چهارتایی» را به‌صورت کلامی تکرار کنید. یک دسته چهارتایی مهره های آبی داریم. و ...
4. دسته‌ها را یکی‌یکی اضافه کنید و جمع تکراری بنویسید.
5. با مهره ها تصویر زیر را بسازید.

منظور از این که دسته ها را یکی یکی اضافه کنید، این است که ابتدا یک دسته چهارتایی مهره فلزی آبی روی هم بچینید.، سپس یک دسته چهارتایی مهره فلزی مشکی، یک دسته چهارتایی مهره های فلزی قرمز و یک دسته چهارتایی مهره های فلزی زرد را برای افزایش دقت و تمرکز خود مطابق با تصویر بچینند. ادامه سؤال از دانش‌آموزان:

•  چند دسته داریم؟ ( 4 تا)
• دسته ها چندتایی هستند؟ (4 تایی)
• تعداد مهره ها را با نوشتن یک جمع حساب کن.( 16=4+4+4+4)

سؤال کلیدی معلم:

• چند تا ۴ در این جمع وجود دارد؟ (پاسخ:4 تا 4)

جمع‌بندی معلم:  به زبان ریاضی می‌گوییم چهارتا چهار برابر است با 16 در ریاضی آن را چگونه می نویسند؟ 16=4×4 نکته: با اجرای این مراحل دانش آموز مفهوم ضرب را از دل جمع تکراری کشف می کند و بدون حفظ کردن جدول ضرب، به درک واقعی می رسد و برای یادگیری تقسیم در مراحل بعدی آماده می شود. تمرین 1: ساخت تصویر با استفاده از مساله 1: به تصویر نگاه کنید. علی با مربع های کوچک خود یک مربع بزرگتر ساخته است. این مربع های کوچک، در 3 رنگ مختلف هستند و از هر رنگ 3 مربع کوچک استفاده شده است.

• مربع بزرگی علی با چند مربع کوچک ساخته شده است؟
• پاسخ خود را با استفاده از ضرب به دست آورید.

راهنمای پرسش معلم(سوالات مفهومی):

• چند دسته مربع داریم؟
• در هر دسته چند مربع وجود دارد؟
• اگر بخواهیم با نوشتن یک جمع، تعداد مربع ها را به دست آوریم، جه جمعی می نویسیم؟
• این جمع چگونه به ضرب تبدیل می شود؟

پاسخ های مورد انتظار: تعداد دسته ها: 3 تعداد مربع در هر دسته: 3 جمع تکراری: 9=3+3+3 عبارت ضرب: 9=3×3 نکته آموزشی: این تمرین به دانش آموز کمک می کند ضرب را به عنوان « تعداد در هر دسته × تعداد دسته» درک کند، نه یک عملیات حفظی. نکته بسیار مهم: یکی از دسته ها را کم کنید و به دانش آموز آموزش دهید که تعداد مهره ها با ضرب 6=3×2 به دست می آید.

تمرین 2: تبدیل جمع تکراری به ضرب

 عبارت جمع 12=4+4+4 را به زبان ریاضی بیان کنید. پاسخ هایی که دانش آموز می تواند بیان کن:

• سه تا چهار با هم جمع شده‌اند و حاصل آن ۱۲ شده است.
• سه تا چهارتایی برابر با ۱۲ شده است.
• سه چهارتا می‌شود ۱۲.

جمع بندی معلم:  پس این جمع به صورت ضرب نوشته می شود: 12=4×3 نکته آموزشی: اجازه دهید دانش آموزان پاسخ های کلامی متنوع بگویند؛ سپس عبارت استاندارد ریاضی را که همان بیان عبارت ضرب است، تثبیت کنید. تمرین 3: از جمع به ضرب( تثبیت مفهوم ضرب پایه سوم)  سه دسته پنج‌تایی از مهره‌های دومینو داریم.

1. ابتدا با نوشتن یک جمع، تعداد همه مهره‌های دومینو را به دست آورید
2. این جمع را به صورت کلامی بیان کنید.
3. حالا عبارت ضرب آن را بنویسید.

راهنمای حل: 

1. 15=5+5+5
2. بیان کلامی: سه تا پنج تایی با هم 15 تا شده است.
3. عبارت ضرب: 15=5×3

نکته آموزشی برای معلم: این تمرین ارتباط مستقیم بین جمع تکراری و ضرب را در ذهن دانش آموز تثیت می کند. تمرین 4: ساخت مساله برای تصویر مهره های فلزی  به تصویر نگاه کنید. علی با مهره های فلزی یک ستون ساخته است.با توجه به تصویر، یک مساله ضرب بنویسید و جواب آن را به دست آورید. راهنمای پرسش معلم: 

1. چند دسته مهره داریم؟
2. در هر دسته چند مهره وجود دارد؟
3. با نوشتن یک جمع تعداد مهره های فلزی را به دست آورید.
4. کدام عبارت ضرب این حالت را نشان می‌دهد؟

نمونه مساله درست: علی 4 دسته مهره فلزی دارد و در هر دسته 2 مهره فلزی قرار داده است. علی در مجموع چند مهره فلزی دارد؟ حل مساله:

• تعداد دسته ها: 4
• تعداد مهره در هر دسته: 2
• عبارت جمع: 8=2+2+2+2
• عبارت ضرب: 8=2×4

نکته آموزشی برای معلم: عدد سمت چپِ ضرب تعداد دسته ها و عدد سمت راستِ ضرب، تعداد مهره های هر دسته را نشان می دهد. تمرین : تصویر را نگاه کنید و سپس به سوالات پاسخ دهید.

• در تصویر چند دسته داریم؟
• در هر دسته چند مربع وجود دارد؟
• تعداد مربع ها را با نوشتن یک جمع به دست آورید.
• تعداد مربع ها را با نوشتن یک ضرب به دست آورید.
• کدام یک از گزینه های زیر در مورد تصویر بالا درست نیست؟

      الف: 16=4+4+4+4        ب: داخل هر دسته، 4 مربع وجود دارد.       ج: 16=4×4    د: برای ساخت دسته ها از 16 رنگ استفاده شده است. پاسخ: گزینه 4 است. چون در تصویر فقط 4 رنگ داریم. (زرد، قرمز، آبی و سبز) سوالی برای خودارزیابی معلمان در تدریس ضرب پایه سوم:

1. برای تصویر زیر یک طرح درس مفهومی در زمینه ضرب پایه سوم تدوین کنید و سوالات هدفمند و فرآیندی برای تقویت فهم دانش آموزان طراحی نمایید.

آموزش ضرب پایه سوم با محور اعداد 

 

... جهت مشاهده ادامه مطلب باید عضویت ویژه داشته باشید.

شما می توانید از طریق لینک زیر نسبت به تهیه اشتراک ویژه اقدام نمایید.

< خرید اشتراک ویژه >