تقسیم سوم ابتدایی و چگونگی آموزش آن به دانش آموزان

آموزش تقسیم سوم ابتدایی، باید با زبان ساده ریاضی به بچه‌ها صورت بگیرد. قبل از هر چیز، معلم باید مطمئن شود که بچه‌ها آموخته‌های قبلی لازم را یاد گرفته‌اند.

همان‌طور که می‌دانیم، تقسیم و ضرب با هم رابطه نزدیکی دارند. در واقع تقسیم هم نوعی ضرب است که بچه‌ها در کلاس‌های بالاتر یاد می‌گیرند برای حل تقسیم، از ضرب کمک بگیرند.

یک معلم خلاق، ابتدا با مثال‌های واقعی و ملموس، مفهوم تقسیم را در ذهن دانش‌آموز جا می‌اندازد. او با مثال‌های ساده و به زبان خودِ بچه‌ها، نشان می‌دهد که تقسیم در زندگی چه کاربردی دارد و بعد به سراغ تمرین‌های کتاب درسی می‌رود.

چگونگی شروع آموزش تقسیم سوم ابتدایی

بهترین روش برای آموزش همه مفاهیم این است که بتوانیم توجه دانش آموزان را به خودمان جلب کنیم و با فرآیند پرسیدن، دانش آموزان را به یادگیری هدایت کنیم. روش اکتشافی در تدریس یکی از بهترین روشهای تدریس است.

فرآیند پرسیدن سوالات تقسیم سوم ابتدایی

• کی ( چه کسی) می تواند برای تقسیم جمله ای بگوید؟ ( نمونه جمله بیان شده توسط دانش آموزان: چیزی رو بین بچه ها تقسیم کنیم و …)
• کی می تواند با یک مثال توضیح دهد که تقسیم چه کاربردی دارد؟

1. بخش کردن چیزی، یک چیزی داریم و می خواهیم به طور مساوی به چند نفر بدهیم.
2. زمینی داریم که برای چند نفر است. می خواهیم سهم هر کدام را بدهیم.

در ادامه شروع به تدریس فعالیت های کتاب می کنیم.

 (فعالیت 1 صفحه 73 کتاب ریاضی):

جواد برای شرکت در جشن نیکوکاری 24 دفترچه خریده است. او می خواهد دفترچه ها را بسته بندی کند و در هر بسته 3 دفترچه قرار دهد.

• جواد چند بسته دفترچه می تواند درست کند؟
• با رسم شکل مساله را حل کنید.
• حالا برای شکلی که کشیده اید، یک عبارت ضرب بنویسید.

روش تدریس تقسیم سوم ابتدایی به سبک ریبازی

ریبازی معتقد است که اول باید بچه‌ها را تشویق کنیم تا مسأله را با دقت بخوانند. این کار فقط زمانی درست انجام می‌شود که ما از خودِ متنِ مسأله، سوال بپرسیم.

نمونه سوالاتی که معلم می تواند از مساله طراحی کند، عبارتند از:

• چه کسی قرار است در جشن نیکوکاری شرکت کند؟ جواد
• جواد برای شرکت در جشن چند دفترچه خریده است؟ 24 تا
• جواد قرار است چه چیزی را بسته بندی کند؟ دفنرچه ها
• در هر بسته قرار است چند دفترچه قرار دهد؟ 3 دفترچه

به دست آوردن پاسخ با مهره های دومینو:

•  بگویید هر کدام از این مهره ها یک دفترچه است. پس  جواد باید چند مهره را بردارد؟ چرا ؟ 24 تا . چون هر مهره یک دفترچه است.

• حالا برای هر بسته باید چند مهره بردارد؟ 3 تا

پس مهره ها را 3 تا 3 تا بردارید و هر کدام را در یک بسته قرار دهید.

• چند بسته درست شد؟ 8 تا
• حالا ضرب مربوط به شکل را بنویسید؟ تعداد دسته ها: 8 تا ؛ اجزای هر دسته: 3 تا پس ضرب برابر است با: 24=3×8.

آموزش نوشتن تقسیم:

• چند دفترچه قرار بود بسته بندی شود؟ 24 تا؛ پس اول عدد 24 را می نویسیم.
• قرار است به بسته های چندتایی تقسیم شود؟ سه تایی؛ پس 24 را بر 3 تقسیم می کنیم. ( بچه ها نماد تقسیم در ریاضی به صورت ÷ است.)

پس می نویسیم: 3÷24 .

• چند بسته درست شد؟ 8 تا
• پس جواب تقسیم چند می شود؟ 8

در نتیجه: 8=3÷24.

نکته مهم: ارتباط تقسیم با ضرب

می خواهیم به دانش آموزان آموزش دهیم، وقتی که یک عبارت تقسیم را داریم، ضرب مرتبط با آن تقسیم را چگونه بنویسیم.

بچه ها در عبارت 8=3÷24 ؛  جواب تقسیم (عدد 8) تعداد دسته ها است. چیزی که بر آن تقسیم می شود(عدد 3) اجزای هر دسته است و تعداد کل (عدد 24) جواب ضرب است. پس ضربی که می خواهیم برای تقسیم 8=3÷24 بنویسیم، برابر است با: 24=3×8.

نمونه سوالات : 

1: ضرب مربوط به تقسیم های زیر را بنویسید. 

الف: 6 = 3 ÷ 18      پاسخ: 18 = 3 × 6

ب:   6 = 7 ÷ 42      پاسخ: 42 = 7 × 6

ج:   5 = 3 ÷ 15      پاسخ: 15 = 3 × 5

برگردیم به سوال جواد: اگر جواد بخواهد دفترچه هایش را در بسته های 4 تایی قرار دهد، چند بسته درست می شود؟ 

تعداد کل : 24؛  اجزای هر بسته: 4 تا؛  پس می توان با نوشتن تقسیم 4 ÷ 24 جواب را به دست آورد.

پس برای پیدا کردن جواب تقسیم، می توانیم ضرب زیر را بنویسیم. چون تعداد بسته ها را نداریم به جای آن جای خالی قرار می دهیم.

24 = 4 × ……

لذا جواب برابر با 6 می شود.

تمرین مهارت محور برای دانش آموزان : برای تصویر زیر  یک ضرب ویک تقسیم بنویسید.

پاسخ:دانش آموز باید متوجه باشد که با 3 دسته 2 تایی یک برج هیجانی ساخته شده است. پس تعداد کل برابر با 6 است. تعداد اجزای هر دسته برابر با 2 است و تعداد دسته ها برابر با 3 است.

لذا ضرب برای تصویر برابر است با : 6=2×3.

در نتیجه تقسیم برابر است با: 3=2÷6.

آموزش کار در کلاس صفحه 74 کتاب ریاضی به سبک ریبازی 

صورت سوال: شکل های یر را دسته بندی کنید. تعداد شکلهای هر دسته در کنار آن نوشته شده است.با نوشتن یک تقسیم، تعداد دسته ها را پیدا کنید.

هدف آموزشی این بخش از کتاب، معرفی مفهوم عملیاتی تقسیم سوم ابتدایی از طریق مفهوم دسته‌بندی و مساوی‌سازی است.

فعالیت دسته بندی دایره ها به صورت زیر انجام می شود:

• 6 ستون بکشید که در هر ستون 3 دایره باشد.
• تعداد دایره ها را با نوشتن یک جمع به دست آورید. یکی از پاسخ ها: 18=6+6+6
• حالا دایره ها را به دسته های سه تایی، دسته بندی کنید.

• تعداد دسته ها را بشمارید و بگویید چندتا شد؟ 6 تا
• حالا برای این فعالیت یک تقسیم بنویسید.

روش توضیح:

• تعداد کل دایره ها؟ 18 تا؛
• اجزای هر دسته؟ 3 تا؛
• تقسیم چطور نوشته می شد؟ 3÷18؛
• جواب تقسیم را با نوشتن چه ضربی می توانیم به دست آوریم؟ 18= 3× …… . ( جای خالی باید عدد 6 نوشته شود.)
• بنابراین 6=3÷18.

فعالیت دسته بندی خانه های جدول ( جدول 4 ردیف و 9 ستون) به صورت زیر آموزش داده می شود:

• جدولی رسم کن که 4 تا ردیف و 9 تا ستون داشته باشد.

• تعداد خانه های جدول را با نوشتن یک ضرب حساب کن. (پاسخ: 36=9×4).
• یک ضرب دیگر هم بنویس که تعداد خانه های جدول را نشان دهد. ( پاسخ: 36=4×9)
• حالا توضیح بده که ضرب اول و دوم را چگونه نوشته ای؟ (مرور مفهوم ضرب)
• خانه ها را به دسته های 6 تایی دسته بندی کن.

• تعداد دسته ها چند تا شد؟ 6 تا.
• حالا تقسیم این فعالیت را بنویس.

روش توضیح: 

تعداد کل خانه ها: 36 تا

اجزای هر دسته: 6 تا

تقسیم چگونه نوشته می شود: 6= 6 ÷ 36.